BAKŁAŻAN OPIEKANY NA GRILLU

Składniki: - 2 duże bakłażany - 1 czerwona papryka - 2 pomidory - 1 mała cebula - 100ml oleju - 1/4 łyżeczki zmielonej papryczki chili - 1/2 przyprawy ziołowej garam masala - 2 łyżeczki zmielonego kminku - 2 łyżeczki zmielonej kolendry - 2 łyżeczki soli - 1 łyżeczka zmielonego pieprzu - 1 zielona papryczka chili - 3-4 łyżki listków kolendry - 1 ząbek czosnku Sposób przygotowania: Bakłażana opiekać na grillu do momentu aż cała skórka będzie czarna, wówczas obrać go ze zwęglonej skórki a miąższ pokroić. Następnie cebulę, czosnek, imbir oraz chili drobno posiekać i razem wymieszać po czym podsmażyć na rozgrzanym oleju wówczas dodać przyprawy, sól oraz pieprz i pozostawić jeszcze na ogniu ok. 1min. cały czas mieszając, dodać posiekane pomidory i nadal dusić do momentu aż cały płyn odparuje wówczas dodać bakłażany. Całość rozgnieść drewnianą łyżką i dusić ok. 10min. po czym wrzucić listki kolendry. Na sam koniec doprawić do smaku.

STEKI Z CEBULKĄ I SEREM

Składniki - 70 dag chudego schabu bez kości - 2 średnie cebule - 6 plastrów sera żółtego - przyprawa do wołowiny KOTANYI - przyprawa do pieczeni wieprzowej KOTANYI - olej Sposób wykonania: 1). Schab pokój na 6 plastrów i rozbij tłuczkiem 2). Przypraw z obu stron przyprawami do wołowiny i pieczeni wieprzowej kotanyi (może to brzmieć niedorzecznie, żeby łączyć przyprawę do wołowiny z przyprawą do wieprzowiny, ale metodą prób i błędów znalazłam dla mnie najodpowiedniejszy smak z takiego właśnie połączenia) 3). Odrobinę oleju rozgrzej na patelni 4). Obsmaż steki z obu stron i dodaj pokrojone w piórka cebule smaż nadal na średnim ogniu, do momentu w którym cebulka będzie brązowo-złota (najpierw cebulkę wkładam pod steki, żeby się ładnie zbrązowiała, a następnie wyciągam na wierzch dając stekom możliwość nabrania koloru) 5). Na koniec połóż na każdym steku po plasterku sera

PROSTY KURCZAK Z GRILLA

Składniki: - 1 kurczak - 4 łyżki oleju - czerwona papryka w proszku - 1 ząbek czosnku - sól Sposób przygotowania: Kurczaka oprószyć solą oraz natrzeć olejem po czym nadziać na rożen i piec na grillu. W trakcie pieczenia smarować kurczaka olejem wymieszanym z posiekanym czosnkiem, solą oraz papryką w proszku.

UDKA W CYTRUSOWEJ MARYNACIE

Składniki: - 12 udek - szczypta soli - szczypta białego pieprzu - szczypta słodkiej papryki Marynata: - 2 łyżki ciemnego sosu sojowego - 1 łyżka trzcinowego cukru - sok z 1/2 cytryny - sok 1 pomarańczy - 1/2 szklanki oleju - 2 ząbki czosnku - szczypta pieprzu cayenne Sposób przyrządzenia: Udka myjemy, osuszamy i naciermy ze wszystkich stron solą, pieprzem i papryką. Sos sojowy mieszamy z cukrem, sokiem z cytryny i pomarańczy. Czosnek obieramy i przeciskamy przez praskę, dodajemy do oleju, doprawiamy pieprzem cayenne, mieszamy. Powstałą marynatą smarujemy udka i kładziemy je na tacce. Tackę kładziemy na grillu i pieczemy oko. 35 min. kilkakrotnie obracając żeby się równomiernie upiekły.

SANDACZ Z GRILLA

Składniki: - 1 kg sandacza - 250 g słoniny - 2 surowe żółtka - 2 łyżki tartego chrzanu - 2 łyżki posiekanej natki pietruszki - łyżka soku z cytryny - sól - pieprz - szczypta cukru - gałązki natki pietruszki - małe pomidory - ćwiartki cytryny Sposób przygotowania: Sandacza odfiletować po czym skropić sokiem z cytryny i oprószyć solą oraz pieprzem, odstawić na 30 min. W między czasie chrzan wymieszać razem z cukrem, posiekaną natką pietruszki, sokiem z cytryny oraz surowymi żółtkami. Powstałym farszem posmarować połówki sandacza i złożyć razem, owinąć plasterkami słoniny obwiać nitką. Następnie upiec na grillu po czym odwinąć z plasterków słoniny i udekorować kawałkami pomidorów i cytryny.

LISTA RZECZY NIEZBĘDNYCH NA SPŁYW KAJAKOWY

Oczywiscie należy zabrać kajak i akcesoria, czyli: wiosła, kamizelkę ratunkową, poduszkę do siedzenia i oparcia. NOCLEG: namiot, dmuchany materac bądź karimata, śpiwór, latarka. PRZYGOTOWANIE POSIŁKÓW: butla, kuchenka, pojemnik na wodę, garnki, kubek, sztućce, otwieracz, cerata, ściereczka, deseczka do krojenia. Dobrze jest też zabrać rozkładany stolik. HIGIENA: wiadro składane, ostra ściereczka do naczyń, przybory toaletowe, ręcznik. APTECZKA: bandaże, gaza, plaster, agrafki, środki przeciwbólowe, woda utleniona, czasem przydaje się aerozol na oparzenia, środki przeciw komarom i krem z filtrem. ZESTAW NAPRAWCZY: siekierka, saperka, nożyczki, igły i nici, uszczelka i przetyczka do kuchenki, zapalniczka, korek do materaca, sznurek i spinki do bielizny, klej i guma do łatania kajaka. PORTFEL: dowód osobisty, książeczka ubezpieczeniowa, legitymacje, karta pływacka, książeczka TOK, mapy, przewodniki. Rzecz jasna, nalezy pamiętać o umieszczeniu w portfelu środków finansowych KOMUNIKACJA: przydatny może być telefon UBRANIA: Kąpielówki bądź kostium kapielowy, bielizna, skarpety, cienka bluzka bądź koszula na długi rękaw, Koszula flanelowa, długie spodnie z suwakami, spodnie ortalionowe, spodnie z polaru, bluza z polaru, podkoszulka, peleryna, któtkie spodenki, Czapka bądź chustka na głowe, okulary przeciwsłoneczne, buty, buty do chodzenia po wodzie, kalosze. Ubrania dobrze jest zapakować w grube foliowe worki. POZOSTAŁE: Rozpoczynając sezon kajakowy zimą nieodzownym okazuje się zabranie na spływ zimowy małego młoteczka, do opukiwania wioseł z lodu, w innym przypadku z wioseł zrobią się ważące kilka kilogramów bryły lodu. Na każdy spływ warto zabrać pasy do noszenia kajaków, powinno ich być trzy, każdy z dowma wygodnymi uchwytami. Składany wózek do kajaka i maneli Czasami jest tak że masz chęć jechać z małą grupą lub popływać we dwoje warto zmajstrować lekki aluminiowy wózek składany który jest nieodzowny przy dowozie sprzętu do wody. Niezwykle pomocny okazać sie może też ruszt druciany na ognisko, przy pomocy którego o wiele łatwiej dla większej ilości osób przygotować np. pieczone kiełbasy.

JAKIE UREGULOWANIA PRAWNE OBOWIĄZUJĄ PRZY ORGANIZACJI IMPREZ KAJAKOWYCH?

Wszystkie osoby mające zamiar organizować imprezy kajakowe w kołach i klubach PTTK powinny zapoznać się z następującymi uregulowaniami prawnymi: Stan na dzień 01.01.2002 r. 1. USTAWA z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 20, poz. 104), 884 wraz z późniejszymi zmianami, tekst jednolity - OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 31 maja 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. Nr 79, poz. 855) określa zasady tworzenia stowarzyszeń (min. 15 osób), nakłada obowiązek wpisu stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z ustawą osobowość prawną i możliwość rozpoczęcia działalności uzyskuje się dopiero po wpisie do KRS. Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków. 2. USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U. Nr 133, poz. 884 wraz z óźniejszymi zmianami, tekst jednolity - OBWIESZCZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 21 marca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o usługach turystycznych (Dz. U. Nr 55, poz. 578) określa warunki świadczenia, przez przedsiębiorców i przedsiębiorców zagranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z 2000 r. Nr 86, poz. 958 i Nr 114, poz. 1193 oraz z 2001 r. Nr 49, poz. 509), zwanych dalej "przedsiębiorcami", usług turystycznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także za granicą, jeżeli umowy z klientami o świadczenie tych usług są zawierane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdza też, że uzyskania zezwolenia wymaga działalność gospodarcza polegająca na organizowaniu imprez turystycznych oraz na pośredniczeniu na zlecenie klientów w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych, podaje wykaz informacji, jakie musi przedstawić organizator imprezy klientowi przed zawarciem umowy (cena, trasa, kat. środka transportu, program, ilość posiłków, informacje o przepisach paszportowych, zdrowotnych, zakwaterowaniu, warunkach zapłaty itp.), określa, co powinno być zawarte w umowie z klientem. Ustala też warunki uzyskania uprawnień przewodnickich. Organizatorzy turystyki, organizujący imprezy turystyczne za granicą, mają obowiązek zawarcia na rzecz osób uczestniczących w tych imprezach umów ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia. 3. USTAWA z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej. (Dz. U. Nr 25, poz. 113 wraz z późniejszymi zmianami, tekst jednolity - OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kulturze fizycznej. Dz. U. Nr 81, poz. 889) stwierdza, że rekreacja ruchowa jest formą aktywności fizycznej, podejmowaną dla wypoczynku i odnowy sił psychofizycznych. Centralnym organem administracji rządowej w zakresie kultury fizycznej jest Prezes Urzędu Kultury Fizycznej i Sportu. Uczniowskie kluby sportowe podlegają wpisowi do ewidencji, prowadzonej przez starostów właściwych ze względu na siedzibę klubów, a nie podlegają rejestracji sądowej oraz posiadają osobowość prawną. Ustawa określa także zasady bezpieczeństwa w dziedzinie kultury fizycznej. 4. USTAWA z dnia 20 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o kulturze fizycznej oraz ustawy - Prawo działalności gospodarczej. (Dz. U. Nr 102, poz. 1115) stanowi, że zorganizowane zajęcia w zakresie wychowania fizycznego, sportu i rekreacji ruchowej mogą prowadzić osoby posiadające kwalifikacje zawodowe nauczyciela wychowania fizycznego lub uprawnienia w tym zakresie określone odrębnymi przepisami a także osoby posiadające kwalifikacje zawodowe trenera lub instruktora, przy czym kształcenie tych osób przez uczelnie inne niż uczelnie wychowania fizycznego wymaga uzyskania zgody Prezesa Urzędu Kultury Fizycznej i Sportu. 5. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229) stanowi, że każdemu przysługuje prawo do powszechnego korzystania ze śródlądowych powierzchniowych wód publicznych, morskich wód wewnętrznych wraz z wodami Zatoki Gdańskiej i z wód morza terytorialnego, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej. Korzystanie ze śluz lub pochylni jest odpłatne. Zabrania się grodzenia nieruchomości przyległych do powierzchniowych wód publicznych w odległości mniejszej niż 1,5 m od linii brzegu, a także zakazywania lub uniemożliwiania przechodzenia przez ten obszar ( z wyjątkiem stref ochronnych i obrębów hodowlanych). 6. USTAWA z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej. (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 43) - reguluje sprawy związane z uprawianiem żeglugi na wodach śródlądowych, zawiera klasyfikacje dróg wodnych, omawia zasady poruszania się po szlakach wodnych. Stwierdza, że przy mijaniu statek płynący w górę drogi wodnej powinien, uwzględniając miejscowe warunki i ruch innych statków, ustąpić drogi statkowi płynącemu w dół drogi wodnej. Statek wyprzedzający powinien wyprzedzać statek wyprzedzany z jego lewej burty. Jeżeli szlak żeglowny jest dostatecznie szeroki, statek wyprzedzający może również wyprzedzać statek wyprzedzany z jego prawej burty. Minister właściwy do spraw transportu, mając na względzie konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ruchu żeglugowego, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe przepisy żeglugowe normujące ruch statków na szlaku żeglownym i w portach, sygnalizację wzrokową i dźwiękową oraz łączność radiową na śródlądowych drogach wodnych, sposoby oznakowania nawigacyjnego szlaku żeglownego, budowli i urządzeń hydrotechnicznych, przeszkód nawigacyjnych oraz budowli i linii przesyłowych, wzory znaków i sygnałów żeglugowych, ich znaczenie i zakres obowiązywania, kierując się obowiązującymi w tym zakresie wymaganiami międzynarodowymi. 7. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 11 września 2001 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie granic wód, linii brzegu, urządzeń nad wodami oraz klas wód śródlądowych żeglownych. (Dz. U. Nr 106, poz. 1151) zamiast klas - wykaz wód śródlądowych żeglownych. 8. USTAWA z dnia 1 grudnia 1961 r. - Kodeks morski (Dz. U. Nr 58, poz. 318 wraz z późniejszymi zmianami, tekst jednolity - OBWIESZCZENIE MINISTRA TRANSPORTU i GOSPODARKI MORSKIEJ z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks morski. (Dz. U. z 1998 r. Nr 10, poz. 36) 9. USTAWA z dnia 9 listopada 2000 r. o bezpieczeństwie morskim. (Dz. U. Nr 109, poz. 1156). 10. USTAWA z dnia 28 września 1991 r. o lasach. (Dz. U. Nr 101, poz. 444 wraz z późniejszymi zmianami, tekst jednolity - OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o lasach. (Dz. U. Nr 56, poz. 679) określa m. in. zasady wstępu do lasu (biwakować można tylko na terenach wyznaczonych przez właściciela, palenie ognisk i używanie otwartego ognia jest zakazane w miejscach innych niż oznaczone oraz w odległości mniejszej niż 100 m od lasu, strażnicy leśni maja prawo legitymować i karać mandatami osoby łamiące te przepisy). 11. USTAWA z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 114, poz. 492 wraz z późniejszymi zmianami, tekst jednolity - OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 2 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie przyrody. (Dz. U. Nr 99, poz. 1079). 12. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 14 sierpnia 2001 r. w sprawie określenia rodzajów siedlisk przyrodniczych podlegających ochronie. (Dz. U. Nr 92, poz. 1029) Ustala rodzaje siedlisk przyrodniczych podlegających ochronie m. in. starorzecza, torfowiska alkaliczne, szuwary wielkoturzycowe itd. 13. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 11 września 2001 r. w sprawie określenia listy gatunków roślin rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą i częściową oraz zakazów właściwych dla tych gatunków i odstępstw od tych zakazów. (Dz. U. Nr 106, poz. 1167). 14. USTAWA z dnia 25 czerwca 1999 r. o Polskiej Organizacji Turystycznej. (Dz. U. Nr 62, poz. 689) - Cel: wzmocnienia promocji Polski w dziedzinie turystyki w kraju i za granicą tworzy, nadzór nad Polską Organizacją Turystyczną sprawuje minister właściwy do spraw kultury fizycznej i turystyki. 15. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 27 stycznia 1998 r. w sprawie ustanowienia odznaki honorowej "Za zasługi dla turystyki", ustalenia jej wzoru, zasad i trybu nadawania oraz sposobu noszenia. (Dz. U. Nr 20, poz. 90). 16. ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 20 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki. (Dz. U. Nr 50, poz. 588) - Przeniesienie turystyki, w tym Polskiej Organizacji Turystycznej, do Ministerstwa Gospodarki. 17. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 21 stycznia 1997 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasad jego organizowania i nadzorowania. Dz. U. Nr 12, poz. 67, dnia 19 lutego1997,. (Dz. U. Nr 18, poz. 102) mówi m. in., że w placówkach wypoczynku wychowawcami mogą być przodownicy turystyki kwalifikowanej oraz instruktorzy PTTK. 18. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 6 maja 1997 r. w sprawie określenia warunków bezpieczeństwa osób przebywających w górach, pływających, kąpiących się i uprawiających sporty wodne. (Dz. U. Nr 57, poz. 358) mówi m. in., że jeśli w składzie załogi sprzętu pływającego są dzieci do lat 14, powinna nim kierować osoba pełnoletnia, ale gdy organizujemy imprezę wyłącznie dla dzieci to przepisu tego nie stosuje się. 19. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 13 czerwca 2001 r. w sprawie centralnego rejestru zezwoleń na działalność organizatorów turystyki i pośredników turystycznych. (Dz. U. Nr 62, poz. 633) . 20. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie kwalifikacji, stopni i tytułów zawodowych w dziedzinie kultury fizycznej oraz szczegółowych zasad i trybu ich uzyskiwania. (Dz. U. Nr 71, poz. 738) określa m. in. warunki uzyskania uprawnień instruktora rekreacji ruchowej ze specjalnością kajakarstwo (minimum średnie wykształcenie + kurs specjalistyczny). 21. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 28 czerwca 2001 r. w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek (Dz. U. Nr 72, poz. 752) Rozporządzenie określa: wykaz miast, w których wykonywanie zadań przewodnika turystycznego wymaga posiadania uprawnień przewodnika miejskiego; miasta i obszary, na których organizatorzy turystyki mają obowiązek zapewnienia udziału przewodnika turystycznego, oraz warunki uzyskiwania poszczególnych klas przewodników górskich, zakres terytorialny uprawnień itp. 22. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 12 września 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia działalności w dziedzinie rekreacji ruchowej. (Dz. U. Nr 101, poz. 1095) dotyczy form aktywnego wypoczynku rekreacyjno-sportowego, a w szczególności: biwaków, obozów, rajdów, zlotów, spływów, turniejów, festynów i zawodów amatorskich i stwierdza m. in. "Zorganizowane zajęcia w zakresie wychowania fizycznego, sportu i rekreacji ruchowej mogą prowadzić tylko osoby posiadające kwalifikacje zawodowe nauczyciela wychowania fizycznego, trenera, instruktora lub uprawnienia w tym zakresie określone odrębnymi przepisami. 23. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ i SPORTU z dnia 8 listopada 2001 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki. (Dz. U. Nr 135, poz. 1516) mówi, że szkoły organizując dla wychowanków i uczniów różnorodne formy krajoznawstwa i turystyki mogą współdziałać ze stowarzyszeniami i innymi podmiotami, których przedmiotem działalności jest krajoznawstwo i turystyka. Stwierdza również, że Dyrektor szkoły wyznacza kierownika wycieczki lub imprezy spośród pracowników pedagogicznych szkoły o kwalifikacjach odpowiednich do realizacji określonych form krajoznawstwa i turystyki. Kierownikiem wycieczki lub imprezy może być też inna, wyznaczona przez dyrektora szkoły osoba pełnoletnia posiadająca odpowiednie uprawnienia, w tym przewodnika turystycznego, przodownika lub instruktora turystyki kwalifikowanej lub pilota wycieczek. na kierowniku wycieczki spoczywa obowiązek opracowania programu i regulaminu wycieczki, zapoznania uczestników z warunkami bezpieczeństwa oraz m. in. dysponowanie i rozliczenie środków pieniężnych przeznaczonych na wycieczkę. Opracowanie: Elżbieta Gomulska - Komisja Turystyki Kajakowej ZG PTTK

JAKIE RODZAJE ODZNAK KAJAKOWYCH MOŻNA ZDOBYWAĆ UPRAWIAJĄC KAJAKARSTWO TURYSTYCZNE W POLSCE?

Obecnie uprawiając w Polsce kajakarstwo turystyczne można zdobywać dwa rodzaje odznak kajakowych: odznaki ustanowione przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze i odznaki Polskiego Związku Kajakowego. Odznaki ustanowione przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze to: Turystyczna Odznaka Kajakowa PTTK (w skrócie TOK). Mogą ją zdobywać turyści, którzy rozpoczęli 10 rok życia. Ma osiem stopni, zdobywa się je po kolei, podstawą ich przyznania jest przepłynięcie odpowiedniej ilości kilometrów: - na stopień I Popularny 100 km; - na stopień II Brązowy dodatkowo 300 km; - na stopień III Srebrny dodatkowo 600 km; - na stopień IV Złoty dodatkowo 1000 km; - na stopień V Duży Złoty dodatkowo 1500 km; - na stopień VI Za Wytrwałość dodatkowo 2500 km; - na stopień VII Za Wytrwałość Platynowy dodatkowo 4000 km; - na stopień VIII Za Wytrwałość Diamentowy dodatkowo 6000 km (czyli łącznie od początku pływania 16 000 km). Dziecięca Odznaka Kajakowa PTTK "Kiełbik" (w skrócie DOK). Można ją zdobywać do ukończenia 9 roku życia i ma trzy stopnie, zależne od ilości dni spędzonych na spływie. Po spędzeniu na spływach łącznie 23 dni podczas co najmniej 3 sezonów można zdobyć najwyższy stopień tej odznaki - stopień Złoty. Górska Odznaka Kajakowa PTTK (w skrócie GOK). Zdobywa się ją pływając po rzekach trudnych, wymienionych w dwóch wykazach będących załącznikiem do regulaminu tej odznaki: wykazie A, obejmującym 20 szlaków łatwiejszych i wykazie B, obejmującym 14 szlaków trudniejszych. Odznaka ta ma trzy stopnie i podstawą dla ich przyznania jest: - na stopień I Brązowy - pokonanie 8 szlaków z wykazu A; - na stopień II Srebrny - pokonanie dalszych 8 szlaków z wykazu A, dotychczas nie przebytych; - na stopień III Złoty - pokonanie 10 szlaków z wykazu B. Odznaka Polskiego Związku Kajakowego nosi nazwę Odznaki Turysty Polskiego Związku Kajakowego (w skrócie OT PZK). Można ja zdobywać od 10 roku życia. Ma ona sześć stopni, zdobywa się je po kolei, podstawą ich przyznania jest przepłynięcie odpowiedniej ilości kilometrów. Odznaki Turysty Polskiego Związku Kajakowego (w skrócie OT PZK): - na odznakę stopnia V młodzieżową 100 km (zdobywają ją tylko turyści od 10 do 12 roku życia); - na odznakę stopnia IV brązową 400 km; - na odznakę stopnia III srebrną dodatkowo 600 km; - na odznakę stopnia II złotą dodatkowo 1000 km; - na odznakę stopnia I złotą na wiośle dodatkowo 1500 km; - na odznakę stopnia związkowego diamentową dodatkowo 2500 km. Powyższe odznaki przyznawane są przez Terenowe Referaty Weryfikacyjne, rozrzucone po całej Polsce, istniejące m.in. przy wielu klubach kajakowych (w tym przy Włocławskim Klubie Wodniaków PTTK), za wyjątkiem odznak najwyższych stopni, które przyznają: w zakresie odznak TOK stopnia VIII i GOK stopnia III: Komisja Turystyki Kajakowej Zarządu Głównego PTTK; w zakresie OT PZK stopnia związkowego ? diamentowego: Komisja Turystyki i Rekreacji Polskiego Związku Kajakowego. Odznaka Turysty PZK stopnia związkowego - diamentowego uprawniała do ubiegania się o Międzynarodową Odznakę Turystyczną ICF (International Canoe Federation), która to odznaka jednak od niedawna już nie istnieje. Miała ona trzy stopnie: brązowy, srebrny i złoty - przy czym dla zdobycia najwyższego z nich wymagane było udokumentowanie przebycia 15 000 km, w tym uczestnictwa w imprezach rangi międzynarodowej oraz brania udziału w prowadzeniu różnych spływów, w tym spływu międzynarodowego.

JAK WYBRAĆ TRASĘ SPŁYWU KAJAKOWEGO?

Wybór trasy spływu nie jest rzeczą tak prostą, jakby się to zdawało. Zasadą jest, że powinno się trasę dobierać odpowiednio do umiejętności uczestników spływu oraz stosownie do planowanego charakteru spływu. W celu oceny szlaków w przewodnikach i opisach szlaków stosuje się trzy kryteria: każdy szlak powinien zostać oceniony z uwagi na jego trudność, z uwagi na jego uciążliwość oraz z uwagi na malowniczość. Ocena trudności następuje najczęściej - jak i na tej stronie - według kryteriów międzynarodowej skali trudności rzek nizinnych i rzek górskich. Dla oceny uciążliwości szlaku można stosować opracowaną w latach 70 ubiegłego wieku przez Z. Wrześniowskiego i M. Sperskiego sześciostopniową skalę uciążliwości. Dla potrzeb tej strony zastosowano tę właśnie skalę. Ocena malowniczości szlaku jest najbardziej subiektywna, oparta na odczuciach i wrażeniach autora opisu. Jak wiadomo, każdemu podoba się co innego. Dla potrzeb niniejszej strony zastosowano trzystopniową skalę malowniczości. Wybierając trasę spływu warto wziąć pod uwagę następujące wskazówki: 1. na spływ rodzinny, polegający na płynięciu zapakowanymi sprzętem biwakowym kajakami z dziećmi, w którym biorą udział zarówno doświadczeni kajakarze jak i osoby niedoświadczone, należy wybierać trasy o stopniu trudności ZWA - ZWB i nie bardziej uciążliwe niż u3; podobną trasę należy wybrać na spływ składający się wyłącznie z dorosłych osób ale niedoświadczonych; 2. na spływ dla osób niedoświadczonych z małymi dziećmi wybrać należy trasę o trudności ZWA; zasadniczo nie radzimy rozpoczynać samodzielnie pływania z dziećmi poniżej 5 - 6 roku życia; 3. na szlak o trudności ZWC i WW I oraz uciążliwości u3 - u4 z bagażami w kajakach powinny wybierać się tylko osoby doświadczone; bez bagaży osoby niedoświadczone mogą popłynąć, o ile zaopiekują się nimi wprawniejsi koledzy, ale należy wówczas liczyć się z możliwością uszkodzenia lub zniszczenia sprzętu; 4. na szlaki o trudności WW II i większej oraz o uciążliwości u5 lub u6 powinni wybierać się tylko doświadczeni kajakarze i to raczej w niewielkich grupach; od ich decyzji zależy, czy pokonywać trasę z bagażem w kajaku, czy zorganizować transport bagażu lądem; wiadomo, że bez bagażu w łódce będzie łatwiej, zaś z bagażem bardziej można zasmakować tzw. „niedźwiedziego mięsa”. Planując trasę na dłuższy rekreacyjny z założenia spływ, np. tygodniowy lub dwutygodniowy, najlepiej jest zaplanować pływanie w systemie dwa dni płynięcia - jeden dzień odpoczynku. Taki system pozwala na możliwie najpełniejszy wypoczynek oraz zapewnia rezerwę czasową na wypadek np. załamania pogody. Dzienny etap na rekreacyjnym spływie nie powinien przekraczać 20 km na małej nizinnej rzece, takiej jak Zbrzyca, Skrwa czy Wierzyca lub 30 km na dużej rzece, takiej jak Pisa, Drwęca czy Narew. Czas efektywnego płynięcia wyniesie wówczas około 5 godzin. Pozwoli to na spokojne zrobienie zakupów w czasie płynięcia w nadrzecznej miejscowości oraz zwiedzenie zabytków, które znajdą się na trasie. Stosowanie się do powyższych wskazówek w ocenie piszącego te słowa daje szansę na to, by spływ wspominać miło, a o to w tej zabawie chodzi. Autor: Tomasz Andrzej Krajewski

JAK OCENIĆ TRUDNOŚĆ SZLAKU?

O trudności szlaku decydują warunki nawigacyjne istniejące na danej rzece. Warunki te wynikają z prędkości nurtu, charakteru koryta rzeki i polegają na istnieniu w nim bystrz, wirów, szypotów, głazów podwodnych i nadwodnych, progów, ostrych zakrętów, zwalonych drzew, zatopionych pni, zaburzeń nurtu itp. Na ocenę trudności zbiorników wodnych i dużych rzek mają wpływ również wielkość otwartego na wiatr akwenu wodnego i łatwość powstawania niebezpiecznych fal, co wiąże się z głębokością danego akwenu. W celu szybkiego zorientowania Czytelnika w charakterze nawigacyjnym szlaku ustalono skalę trudności w oparciu o międzynarodową klasyfikację trudności szlaków kajakowych. Kwalifikuje ona szlaki jako nizinne (oceniane w skali ZW: ZWA, ZWB i ZWC) oraz górskie (oceniane według skali WW: od WW I do WW VI). W Polsce występują zasadniczo szlaki o trudności od ZWA do WW I (taką trudność ma większość polskich rzek górskich). Jedynie nieliczne szlaki mieszczą się w skali trudności WW II lub WW III; niemalże nie ma szlaków trudniejszych. Co najwyżej na łatwiejszych szlakach można spotkać miejsca trudniejsze, np. na Bobrze bezpośrednio przed jez. Modrym - WW III. Przy stopniach trudności stosuje się również symbole „+” oraz „-”, podnoszące albo obniżające stopień trudności o około 1/3. Zasadniczo rzeki nizinne mogą być pokonywane na każdym sprzęcie. Rzeki górskie o trudności do WW II również mogą być pokonywane na każdym sprzęcie pod warunkiem, że są to rzeki zasobne w wodę, a kajaki są obsadzone przez doświadczonych kajakarzy. Małe rzeczki, aczkolwiek stosuje się do nich tą samą skalę trudności, wymagają od trudności WW - I raczej kajaków jednoosobowych, w przypadku skalistego dna i wąskich przejść lepiej pokonywać je kajakiem z polietylenu - istnieje mniejsze ryzyko uszkodzenia sprzętu. W związku z tym, że tą samą skalę trudności wód górskich (WW - White Water) stosuje się do rzek małych jak i dużych. Pamiętać należy, że wyższa ocena w skali trudności małej rzeki oznacza z reguły konieczność pokonywania większej liczby progów przy wzrastającym spadku koryta, zaś wyższa ocena w skali trudności dużej rzeki oznacza konieczność zmierzenia się z masami wody oddziaływującymi na kajak i wciskającymi go pod powierzchnię. Autor: Tomasz Andrzej Krajewski Opracowano na podstawie: J. Starzyński, Tao Kajaka, Warszawa 2000; L. Mazur, Locja kajakowa, Warszawa 1995; Z. Wrześniowski, M. Sperski, Kajakiem po wodach Pomorza Zachodniego, Część pn. i wsch., Warszawa 1971.

KIM SĄ I CZYM SIĘ RÓŻNIĄ INSTRUKTORZY I PRZODOWNICY TURYSTYKI KAJAKOWEJ?

Uprawnienia instruktora rekreacji ruchowej (w skrócie IRR) zostały wprowadzone rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 12 września 2001 w sprawie szczegółowych warunków i zasad prowadzenia działalności w dziedzinie rekreacji ruchowej, wydanym na podstawie delegacji wynikającej z ustawy z 18 stycznia 1996 o kulturze fizycznej. Są to uprawnienia o charakterze państwowym, osoba je posiadająca wchodzi w skład kadr kultury fizycznej w rozumieniu ustawy. Jedną z wielu specjalności, w których można uzyskać tytuł IRR, jest kajakarstwo. Uprawnienia IRR są konieczne w przypadku prowadzenia zorganizowanej działalności będącej rekreacją ruchową w rozumieniu ustawy o kulturze fizycznej. Organizator powinien wówczas wyznaczyć osobę odpowiedzialną za przebieg zajęć (np. spływu), posiadająca takie uprawnienia. Niewątpliwie ową zorganizowaną działalnością są wszelkie formy działalności gospodarczej, polegającej na organizowaniu spływów. Są nią też te imprezy niekomercyjne, które posiadają odpowiedni stopień sformalizowania i mają charakter ogólnodostępny, aczkolwiek możliwe jest określenie zasad kwalifikowania osób do udziału w tych zajęciach. Nie są taką działalnością imprezy prywatne albo wewnętrzne. Na ten temat można przeczytać też w artykule Piotra Kacperskiego w Magazynie Kajakowym "Wiosło", nr 1/2007 (p. też www.wioslo.pl). Uprawnienia przodownika turystyki kajakowej PTTK są nadawane przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, zaś uprawnienia instruktora turystyki PZK przez Polski Związek Kajakowy. Mają one charakter uprawnień wewnątrzorganizacyjnych i uprawniają ich posiadaczy do prowadzenia imprez wewnętrznych (w zakresie, w jakim nie są wymagane uprawnienia IRR), poświadczania obecności na szlaku, weryfikowania odznak itp.

GDZIE ZDOBYĆ PODSTAWOWE INFORMACJE O KAJAKARSTWIE TURYSTYCZNYM?

Poradnik ten z pewnością wprowadzi teoretycznie początkujących kajakarzy w świat kajakarstwa. Zapozna ich ze sprzętem i zasadami posługiwania się nim, przygotuje prawidłowo do spływu czy też przypomni tradycje związane z kajakarstwem. - Pojęcia stosowane w przewodniku - Sprzęt i wyposażenie - Technika pływania kajakiem - Ekwipunek: - Wyposażenie osobiste - Wyposażenie wspólne - Pakowanie - Prawo a kajakarstwo - Etykieta kajakarska - Elementarne zasady bezpieczeństwa Pojęcia stosowane w przewodniku: binduga - przybrzeżna przestrzeń wodna wydzielona do wiązania i zbijania tratw, ze znajdującymi się przy brzegu palami. buchta - wklęsły brzeg rzeki bystrze - nagłe przyśpieszenie prądu, powstałe w zwężeniach koryta, na mieliznach szypotach i zakrętach rzek części kajaka - dziób (część dziobowa), kokpit, rufa - dodatkowy ster i komory wypornościowe koryto rzeki - część doliny rzecznej, którą bezpośrednio płynie woda łacha - piaszczysta mielizna na rzece o niskim poziomie wody ławica - tworzy się w miejscach zgromadzenia rumowiska w środkowej części koryta łuk - zmiana kierunku rzeki do 45 stopni nurt - najszybciej płynąca warstwa wody oczerety - roślinność przybrzeżna jezior plos - głęboka, spokojnie płynąca woda prądowiny - niesione przez prąd i osadzane na płyciznach gałęzie i pnie drzew próg - naturalny lub sztuczny uskok przegradzający poprzecznie koryto przykosa - pofalowana wznosząca się powierzchnia, powstaje poza nurtem, gdzie możliwe jest osadzanie drobnego piasku, szybko się przemieszcza, a głębokość za nią rośnie przeszkoda stała - przeszkoda na stałe grodząca przepływ rzeki wymagająca przenoski kajaka przemiał - przegradzający całe koryto rzeki bród szypoty - odcinki rzeki z wystającymi z wody kamieniami na całej szerokości, także wystające z wody kamienie szyk - sposób płynięcia grupy osób: zwarty, ścisły, dowolny zakręt - zmiana kierunku rzeki pod kątem 45-135 stopni zwara - ślad na powierzchni wody w postaci falującej litery v zwrócony rozwarciem w dół rzeki, informujący o przeszkodzie znajdującej się tuż pod powierzchnią wody lub trochę z niej wystającej Sprzęt i wyposażenie Na sprzęt pływający składają się nie tylko łodzie i wiosła, ale również sprzęt asekuracyjny i ratunkowy. O ile to możliwe starajmy się wybierać najlepszy sprzęt ponieważ niewygodne siodełko, wiosło ocierające skórę, czy przeciekający kajak nie uprzyjemnią nam wędrówki. Poza tym jest to jeden z warunków bezpiecznego uprawiania turystyki kajakowej. Kajak - to mały statek pływający, w którym załoga siedzi przodem do kierunku poruszania się i korzysta z wioseł o dwóch piórach nie opartych o urządzenie zamocowane do łodzi. Najlepiej w naszym przypadku sprawdzi się kajak turystyczny najczęściej spotykany na rzekach nizinnych, wykonany z tworzyw sztucznych i odporny na kolizje. Należy sprawdzić czy kadłub kajaka nie posiada pęknięć, w ten sposób unikniemy niepotrzebnych przecieków. Następnie sprawdzamy niezatapialność naszego kajaka, jeśli nie jest on wyposażony w komory wypornościowe zatonie jak Titanic przy każdej drobnej awarii. Komory utrzymują kajak na powierzchni nawet wtedy, gdy jest całkowicie wypełniony wodą. Dalej sprawdzamy oparcia i siodełka których uszkodzone krawędzie mogą spowodować bolesne zranienia. Sprawdźmy czy nasz kajak ma podnóżek - ułatwi to manewrowanie i sterowanie nim. Ostatnim elementem są uchwyty na dziobie i na rufie - ułatwiają akcje ratunkowe i przenoszenie kajaka. Wiosło - powinno być mocne ale możliwie lekkie. Istotny jest dobór odpowiedniej długości - kajakarz powinien objąć krawędź wiosła palcami ręki luźno podniesionej od góry. Wiosło składa się z drążka i pióra. Jest ono bardzo ważnym elementem dlatego wybierając powinnyśmy pamiętać aby było ono lekkie, i nie utrudniało nam wykonywania manewrów. Najczęściej spotykanymi są wiosła z plastikowymi piórami i aluminiowym drążkiem jednak ich wadą jest to, iż brudzą dłonie. Zdarzają się też drewniane z metalowymi okuciami na piórach. Kamizelka asekuracyjna - ważnym uzupełnieniem ubioru kajakarza jest kamizelka asekuracyjna. Kiedyś służyły one głównie jako siedzisko, dziś nie krępują już ruchów a w sytuacji awaryjnej ratują życie. Powinny jednak spełniać odpowiednie normy: materiał wypornościowy musi posiadać atest instytutu medycyny morskiej, zapięcie i odpowiedni krój powinny zapewniać szybkie zakładanie i zdejmowanie, oraz uniemożliwiać przekręcanie, solidny materiał odporny na starzenie. Przed każdorazowym użyciem należy sprawdzić czy kamizelka nie jest uszkodzona. Pamiętajmy że kamizelka asekuracyjna nie jest kamizelką ratunkowa, przeznaczona jest ona dla osób umiejących pływać - zmniejsza ryzyko utonięcia. Nie zapominajmy o poduszce do siedzenia. Dobrze jest jeśli kajak wyposażony jest w rzutkę ratowniczą. Technika pływania kajakiem Pływanie kajakiem nie jest umiejętnością wielce skomplikowaną, w turystyce kajakowej w odróżnieniu od sportowego kajakarstwa nie występuje presja czasu. Na podstawowe umiejętności turysty kajakarza składają się: wodowanie, wsiadanie i wysiadanie, siedzenie w kajaku, wiosłowanie, manewrowanie, przybijanie do brzegu, pokonywanie przeszkód, ratowanie tonącego kajaka. Można się tego wszystkiego nauczyć w szkółkach, w klubach, od kolegów i z pomocą literatury szkoleniowej. Wiedza taka pozwala na uniknięcie przykrych niespodzianek na szlaku. Nie będę więc opisywał technicznie wymienionych zagadnień, pozwolę sobie na przedstawienie ogólnych zasad. Wsiadać do kajaka, odbijać i przybijać do brzegu należy zawsze pod prąd. W kajakach dwuosobowych sternikiem jest osoba siedząca z tyłu, osoba zajmująca miejsce z przodu to szlakowy ostrzegający o zbliżających się przeszkodach. W kajaku siedzimy prosto nie garbiąc się, z nogami ugiętymi - starajmy się utrzymywać taką pozycję przez cały czas. Wisło należy trzymać tak aby po podniesieniu jego bezpośrednio nad głowę przedramiona tworzyły z ramionami kąt prosty. Nie trzymajmy się kurczowo wiosła, szybko się zmęczymy a po dwóch dniach będziemy narzekali na odciski. Wiosłowanie polega na zagarnięciu wody całym piórem a następnie odepchnięciu jej za siebie. Z reguły też nie naśladujmy łososia i spływajmy z prądem będzie łatwiej - chyba że sytuacja wymusza inne zachowanie. Kierunek płynięcia można zmienić: silniej wiosłując po jednej stronie kajaka i słabiej po drugiej, wiosłując wyłącznie po jednej stronie kajaka, kontrując czyli zanurzając wiosło jak najbliżej rufy i pchając do przodu po stronie w którą zamierzamy skręcić. pamiętajmy że wytraca to prędkość, i ostatni sposób gdy sternik kontruje a szlakowy jednocześnie wiosłuje po stronie przeciwnej - stosuje się go wtedy gdy chcemy szybko wykonać skręt. Gdy chcemy zahamować lub wytracić prędkość wiosłujemy wstecz. Pozostała nam jeszcze najłatwiejsze czyli pokonywanie przeszkód. Na rzece możemy spotkać wszystko począwszy od głazów, resztek budowli, drzew i konarów po wiry i bystrza. Nie starajmy się za wszelką cenę sprawdzać faktycznej wytrzymałości kajaka, omińmy te przeszkody jeżeli jest to możliwe. W przypadku gdy prąd ściągą kajak na widoczną przeszkodę starajmy się nie taranować jej dziobem tylko odwrócić kajak bokiem i odepchnąć się wiosłem lub ręką. Jeśli drzewa znajdują nisko należy położyć się w kajaku trzymając wiosło w poziomie i uważać aby nie zgubić czapki. Mielizny zdradzają się zmarszczoną i pluskającą wodą, należy uważać na te kamieniste i w razie potrzeby należy sprawdzić grunt, wyskoczyć i zepchnąć kajak. Jeśli pień jest częściowo zanurzony w wodzie i leży na całej długości koryta nie zostaje nam nic innego jak przenieść kajak lądem. Omijajmy także wiry i uważajmy na przepusty aby nie zaklinować się w nich bokiem - wtedy wszystko będzie w porządku. Ekwipunek Wyposażenie osobiste Ubranie: są to do rzeczy niezbędnych by przetrwać długie godziny spędzone w bezruchu na biwaku, oraz czas spędzony w kajaku. Składać się na nie może: ciepły sweter, kostium kąpielowy, skarpety, para butów, klapki, nakrycie głowy, bielizna, spodnie, polar i przeciwdeszczowa kurtka lub sztormiak. Śpiwór: mały, wyposażony w zamek błyskawiczny o owalnym kształcie, spakowany w wodoodporny worek, najlepiej jeśli jest wykonany z materiału szybkoschnącego - np.: stilon. Plecak: wybieramy model bez stelaża, wzmocniony z podwójnymi ściegami, naszytymi wzmocnieniami, o pojemności od 40 - 60 litrów. Przybory do jedzenia: komplet sztućców - niezbędnik wykonany ze stali nierdzewnej, menażka - ze stali szlachetnej, kubek Okulary i krem ochronny: kilkanaście godzin na słońcu może sprawić, że doznamy oparzeń a nawet udaru słonecznego, należy więc zaopatrzyć się w krem z filtrem UV - najlepiej wodoodporny, co najmniej jedną parę okularów zabezpieczoną sznureczkiem przed zgubieniem i bezbarwny sztyfcik do ust. Żelazna porcja żywności: jest to sensowne rozwiązanie na wypadek opóźnienia spowodowanego nieoczekiwanym pogorszeniem pogody, wypadkiem lub innymi sytuacjami. Powinna ona być gotowe do spożycia bez gotowania, liofilizowana i odpowiednia do dłuższego przygotowania. Latarka: nie zawsze uda się rozbić całe obozowisko przed zapadnięciem zmroku. Należy zatem zaopatrzyć się w latarkę z kompletem zapasowych baterii i żarówką. Najlepiej jeśli jest ona wodoszczelna gdyż będzie niezawodna podczas niekorzystnych warunków atmosferycznych. Żarówki czołowe doskonale sprawdzają się na biwaku, gdyż umożliwiają wykonywanie wszelakich czynności obiema rękoma. Nóż: przydatny w przypadku udzielania pierwszej pomocy, przyrządzania jedzenia, naprawy sprzętu. Ostrze powinno być wykonane ze stali nierdzewnej. Zawsze przymocowany cienką linką do paska lub ubrania zabezpieczony w ten sposób przed zgubieniem lub zatopieniem. Nieźle zadanie spełnia scyzoryk wielofunkcyjny z kilkoma ostrzami. Linka: 15 - 20 metrów linki zawsze ułatwi życie. Może ona służyć jako cumka w miejscach gdzie nie można wyciągnąć kajaków, suszarka gdy przemokniemy i jest niezawodna przy rozbijaniu namiotu. Aparat fotograficzny: zwykły najprostszy aparat automatyczny wystarczy aby utrwalić wspomnienia z życia obozowego jednak krajobrazy najlepiej utrwali niezawodny Zenit czy Praktica. Uważajmy żeby nie zatonął. Dokumenty: pieniądze - karta kredytowa w lesie nie zda egzaminu, dowód osobisty, potrzebne zezwolenia, legitymacje ze zniżkami, ewentualnie paszport - wszystko zapakowane szczelnie w wodoodporne woreczki. Wyposażenie wspólne Namiot: dwuosobowy w kształcie kopuły, z przedsionkiem szybko się rozkłada, nie zajmuje dużo miejsca w plecaku, zapewniając wygodny wypoczynek oraz miejsce do gotowania i przechowywania bagaży i żywności. Musi być wykonany z mocnego i impregnowanego materiału, zaopatrzony w otwory wentylacyjne i wytrzymałą podłogę. Mapa: zawsze należy mieć przy sobie szczegółową mapę, najlepiej mapę topograficzną regionu w którym się znajdujemy, koniecznie schowaną w ochronnym pokrowcu lub woreczku foliowym. Mapa w skali 1:100 000 pozwoli nam dobrze przygotować trasę wędrówki i orientować się w terenie podczas spływu. Kompas: ułatwi orientowanie się w terenie, dobrze jeśli wyposażony jest w linijkę, soczewkę powiększającą, lusterko i pętelkę. Apteczka: powinna być niewielka i mocna a jej zawartość zawinięta w wodoszczelnym opakowaniu. Powinny znajdować się w niej: równej wielkości kompresy z gazy, bandaż, opatrunki samoprzylepne, chusta trójkątna, tampon opatrunkowy, plastry przeciw otarciom i odciskom, zwykły plaster, nożyczki, środek dezynfekujący - nadmanganian potasu, tabletki odkażające wodę, środki przeciwbólowe, węgiel w tabletkach, środki przeciw poparzeniom, folia NRC, rękawiczki lateksowe, maseczka, oraz papier, ołówek i pęseta. Można też zabrać maść rozgrzewającą. Reperaturka: zestaw awaryjny do naprawy wyposażenia. Minimum jakie powinien zawierać to: taśma samoprzylepna, agrafki, mocna nić z igłą, drut, papier ścierny, żywica z utwardzaczem, mata szklana i małe szczypce. Woda i pojemnik na wodę: najczęściej używanymi pojemnikami na napoje są zwykłe plastikowe butelki. Najlepiej sprawdzają się te 5 litrowe z szerokimi szyjkami ułatwiającymi napełnieni. Plastikowy bukłak jest jednak składany i mniejszy, przez co bardziej poręczny. Czasami liczyć się trzeba że należy uzdatnić wodę ze strumienia. Najbardziej niezawodnym sposobem jest jej gotowanie, w ostateczności można użyć tabletek odkażających lub jodyny. Zapałki i rozpałka do ognia: oprócz zazwyczaj zabieranej zapalniczki gazowej należy wziąć również awaryjną porcję zapałek wraz z draską w wodoszczelnym opakowaniu np.: pudełeczko po filmie fotograficznym z zapałkami zabezpieczonymi woskiem. Rozpałka płonie dużo większym płomieniem, jest niezastąpiona przy rozpalaniu ogniska z mokrego drzewa. Sprzęt do gotowania: Najlepiej sprawdza się kuchenka na dowolne paliwo, jednak najtańsze, najbardziej popularne są te na gaz - szkoda że są tak duże. Lornetka: ułatwia wypatrywanie niebezpieczeństw i zagrożeń, umożliwia podglądanie zwierząt i ptaków oraz wypatrywanie miejsca na biwak. Łopatka i siekierka: na rynku można znaleźć na naszym rynku saperki które służą równie dobrze jako siekierki i piłki ułatwiając przygotowanie ogniska. Pakowanie Kajaki należą do bardzo pojemnych środków transportu. Mają ładowność do 300 - 340 kg. Należy odpowiednio zabezpieczyć bagaż w mocnych w foliowych workach segregując rzeczy na kilkanaście grup i podpisując worki. Zabezpiecza to nas przed rozgrzebywaniem całego bagażu w celu znalezienia konkretnej rzeczy. Ładując bagaż należy pamiętać o równomiernym rozmieszczeniu pakunków unikając nadmiernego przeciążenia dziobu lub rufy - zatopiony dziób na pewno utrudni sterowanie kajakiem. Bagaż ładuje się w kolejności: rzeczy niepotrzebne w trakcie podróży jak śpiwór, karimata, naczynia obozowe, bielizna, ubrania na zmianę, kuchenka, żywność - spłaszczone pakujemy jak najdalej w dziób i rufę. Rzeczy potrzebne w trakcie podróży zostawiamy w miejscu dostępnym: apteczka, aparat fotograficzny, pojemnik z napojem, ubranie przeciwdeszczowe, i namiot - w trakcie nagłej zmiany pogody możemy szybko go rozbić nie rozładowując całego kajaka. Wszystkie pakunki powinny znajdować się we wnętrzu kokpitu, rzeczy drobne powinny być przywiązane i nie mogą wydostać się za burę aby nie zahaczały ich gałęzie. Prawo a kajakarstwo Kajakarstwo turystyczne jest dyscypliną którą obowiązują sprecyzowane przepisy prawne z którymi każdy kajakarz powinien się zapoznać się z nimi. Przepisy dotyczą zasad organizowania spływów, poruszania się po szlakach wodnych i terenach nadgranicznych oraz zachowania na obszarach chronionych i ochrony środowiska. Kierownikiem imprezy turystyki kwalifikowanej może być osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia: przodownika turystyki kajakowej albo instruktora Polskiego Towarzystwa Turystyczno - Krajoznawczego, bądź stopień trenera lub instruktora odpowiedniej dyscypliny sportu czyli instruktor kajakarstwa Polskiego Związku Kajakowego. Obowiązki i prawa kierownika określają Szczegółowe zasady bezpieczeństwa osób biorących udział w imprezach kajakarskich Dz.U. Nr 57, poz. 358 Samodzielny udział w spływie może brać osoba która ukończyła 14 rok życia i posiada umiejętność pływania poświadczoną kartą pływacką. Osoby poniżej 14 roku życia mogą pływać ale jedynie pod opieką dorosłego. Pełnoletni posiadacz karty pływackiej może zabrać na kajak jedną osobę nie posiadającą karty pływackiej lub nie umiejącą pływać, jeżeli osoba ta ma na sobie założony sprzęt zabezpieczający przed utonięciem. Wymagania te są przestrzegane przez wszystkie instytucje turystyczne organizujące spływy i służby wodne. Należy też pamiętać że w przypadku udziału dzieci na wycieczce turystyki kwalifikowanej opiekę sprawować powinna jedna dorosła osoba nad grupą 10 uczniów. Używane na wycieczkach wodnych kajaki powinny być wyposażone w odpowiednią ilość sprzętu ratowniczego. Uczniowie powinni być przeszkoleni pod kątem umiejętności posługiwania się tym sprzętem oraz znajomości zasad obowiązujących na wycieczkach wodnych. Ze względu na bezpieczeństwo kajakarz zobowiązany jest znać i przestrzegać istniejące przepisy o żegludze. Kajak jako jednostka o większej zdolności manewrowania musi ustępować żaglówkom, łodziom motorowym, statkom parowym, barkom. Pierwszeństwo na wodzie ma więc większą jednostka pływająca, czyli dla kajakarza każda. Nie wolno więc zagradzać drogi innym jednostkom pływającym - wytrzymałość kajaka jest ograniczona. Należy też pamiętać że na szlakach dwukierunkowych manewr wyprzedzania wykonujemy lewą stroną. Nie wolno cumować do mostów i budowli wodnych (jazów, pomostów ku temu nie przeznaczonych). Poruszanie się po odcinku granicznym rzeki wymaga pisemnego zezwolenia Komendanta Oddziału Straży Granicznej, w którym muszą być podane: termin imprezy, ilość uczestników, miejsce postojów. Należy także powiadomić Komendantów Strażnic na danym terenie. Na wodach granicznych obowiązują szczególne przepisy określane na podstawie Umów Międzynarodowych. Należy pamiętać że linia granicy na wodach płynących przebiega ich środkiem, albo środkiem głównej odnogi a wyspy na rzekach granicznych nalezą do terytorium danego państwa w zależności od linii granicznej. Można pływać tylko do linii granicznej a przybicie do brzegu obcego państwa jest uzasadnione tylko w stanie wyższej konieczności lub akcji niesienia pomocy w sytuacjach zagrożenia życia. Rozsądnie jest też rozbijać obozowisko po stronie polskiej gdyż zgodnie z Art. 264 §1 Kodeksu Karnego nielegalnie przekraczając granicę Rzeczypospolitej Polskiej podlegamy grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Gorzej jednak gdy zostaniemy zatrzymani przez Straż Graniczną obcego kraju - w tym przypadku prawnie powołując się na Umowy Międzynarodowe powinniśmy zostać niezwłocznie po wyjaśnieniu przekazani pełnomocnikowi granicznemu po stronie Polskiej w wypadku gdy do przekroczenia doszło nieumyślnie. Różnie jednak bywa z czasem i sposobem wyjaśniania w państwach byłego ZSRR. Kąpiąc się uważajmy aby nie przekroczyć linii granicznej gdyż Strażnik Graniczny ma prawo wystawić nam mandat w wysokości do 250 zł zgodnie z Art. 55 Kodeksu Wykroczeń. Należy również pamiętać że zabroniony jest też połów ryb i poruszanie się po wodach granicznych w porze nocnej. Chciałbym jeszcze przypomnieć o przestrzeganiu zasad przy rozbijaniu obozowiska. Nigdy nie wolno rozkładać biwaku w szkółkach leśnych, na polach uprawnych, terenach prawnie zastrzeżonych - rezerwaty i pasy nadgraniczne. Należy unikać biwakowania na łąkach i pastwiskach bez wcześniejszego powiadomienia i uzgodnienia z właścicielem - zgodnie z Art. 157 §1 Kodeksu Karnego może to nas kosztować do 500 zł, ale z reguły kończy się niemiłą konfrontacją z gospodarzem. Nasuwa się pytanie to gdzie w końcu mamy rozbijać obozowisko? - najlepiej na terenie stanic wodnych i ośrodków wypoczynkowych specjalnie do tego przygotowanych. W czasie biwakowania przestrzegajmy zasad ochrony środowiska - zostawmy miejsce pobytu w takim stanie, w jakim chcielibyśmy je zastać. Śmieci zabierajmy ze sobą a drzewo na ognisko zbierajmy suche - leśniczy nie będzie tolerował bezprawnego wycinania i kaleczenia drzew i krzewów, wystawi mandat zgodnie z Art. 181 §1 Kodeksu Karnego. Etykieta kajakarska Na każdej zorganizowanej imprezie obowiązuje regulamin przygotowany i egzekwowany przez organizatorów. Są jednak pewne ogólnie przyjęte zasady, których przestrzegać powinien każdy turysta kajakarz niezależnie od tego czy uczestniczy w dużej imprezie czy też w indywidualnie zorganizowanym spływie. Etykieta sprowadza się do kulturalnego zachowania na wodzie i w miejscu postoju, a także do dbałości o sprzęt, i ceremoniału wodniackiego. Zawsze gdy pływamy kajakiem siedzimy w kokpicie, nie nazwałbym kajakarzem kogoś leżącego lub siedzącego na kajaku. Nogi też trzymamy w kokpicie, wchodzimy do kajaka w miękkim obuwiu. Zawsze dbamy o czystość osobistą i sprzętu, starając się usuwać zabrudzenia i ewentualne gałęzie pozostałe gdy przepływamy pod drzewami. Cały bagaż musi zmieścić się w kajaku - jeśli coś się nie zmieściło, powinniśmy albo ograniczyć bagaż albo poćwiczyć pakowanie. Wszystkie linki przymocowane do kajaka mocujemy odpowiednimi węzłami. Wybierając się po zakupy staramy się ubierać czysto i stosownie do pogody, zachowywać rozsądnie i spokojnie, co przychylnie ustosunkowuje miejscową ludność. Po przybyciu na miejsce obozowiska na którym już ktoś jest, przedstawiamy się i spytamy czy możemy się dołączyć. Na biwaku tak jak i na wodzie zachowujemy się spokojnie, bez wrzasków i głośnych śpiewów. Rozbijamy obozowisko w taki sposób żeby nie naruszać i nie zakłócać spokoju innych. Jeśli organizujemy ognisko, powinniśmy przyjmować gościnie każdego kto się przy nim zatrzyma - chyba że jego zachowanie jest nieodpowiednie. Niegdyś bardzo popularnym było pozdrawianie mijanych kajakarzy poprzez podnoszenie wiosła do góry - niestety zwyczaj ten zanika. Nie powinno się też palić papierosów i pić alkoholu na wodzie - to ostatnie wiąże się bardziej z bezpieczeństwem. Obowiązkiem każdego kajakarza jest niesienie pomocy osobom, które znalazły się w niebezpieczeństwie - najpierw ratujemy ludzi a potem sprzęt. Ustępujemy też na szlaku załogom słabszym i płynącym z prądem. Osobom prowadzącym spływ okazujemy należyty szacunek, chociażby byli od nas młodsi lub posiadali mniejsze doświadczenie. Przyjętą formą zwracania się do prowadzących jest tytuł "Komandor" ale tylko na imprezach masowych. Elementarne zasady bezpieczeństwa Turystyka kajakowa jest nierozerwalnie związana z takim żywiołem jak woda. Wypoczynek nad wodą jest bezpieczny pod warunkiem że przestrzega się podstawowych zasad. Ryzyko utonięcia można zmniejszyć poprzez zakładanie kamizelki ratunkowej - jeśli nie nosimy jej miejmy ją zawsze pod ręką, pamiętajmy że nawet jeśli umiemy pływać musimy liczyć się z ograniczeniem swoich możliwości poprzez ubranie, szybki prąd rzeki czy niską temperaturę. Kolejną zasadą kajakarzy jest pływanie w grupie, powinniśmy zdawać sobie sprawę, że pływając samotnie nikt nie będzie nam w stanie pomóc w razie problemów. Alkohol i środki odurzające stanowią zawsze zagrożenie na wodzie zwalniając i opóźniając nasze reakcje i powodując szybką utratę ciepła. Część decyzji dotyczących bezpieczeństwa spływu podejmuje się już podczas planowania. Przed spływem należy dowiedzieć się jak najwięcej o trasie, którą chcemy pokonać. Należy zwrócić uwagę na przeszkody stałe, tamy czy inne spiętrzenia wody i rozważyć sposób ich pokonania. Trasa powinna być także dostosowana do umiejętności, predyspozycji i możliwości fizycznych wszystkich uczestników oraz do stanu sprzętu, którym dysponujemy. Odpowiednie przeprowadzenie spływu pozwoli nam uniknąć ewentualnych zagrożeń. Można tu wymienić kilka punktów na które warto zwrócić uwagę: informacja i instruktaż, prawidłowa organizacja płynięcia, zapewnienie odpowiedniego wypoczynku, odpowiedni dobór czasu płynięcia, przestrzeganie zasad nie spożywania alkoholu. Pamiętajmy o tym żeby spływ prowadziła odpowiednio przeszkolona kadra, żebyśmy nie zapomnieli o przeszkoleniu uczestników z techniki pływania kajakiem, a także omawiali planowaną trasę i uświadamiali ewentualne zagrożenia na odprawach. Jeśli zachowamy odpowiedni szyk płynięcia nikt nam się nie zgubi, a także pozwoli to nam na kontrolę nad słabszymi załogami. Jeśli organizujemy spływ w kilku znajomych powinniśmy wyznaczyć jedną osobę odpowiedzialną, z pewnym zasobem wiedzy teoretycznej jak i praktycznej i z predyspozycjami do podejmowania szybkich, konkretnych decyzji która będzie kierowała naszą wyprawą. Zawsze może zdarzyć się sytuacja w której trzeba będzie udzielić pomocy osobie - narady demokratyczne nie pomogą w tym wypadku. Oprócz bezpiecznej organizacji płynięcia powinniśmy także dbać o bezpieczeństwo na biwakach i właściwe przygotowywanie posiłków. Rozsądne dobranie miejsce kąpieliska to kolejny istotny komponent bezpiecznego wypoczynku, należy wtedy pamiętać o spokojnym, wolnym nurcie, wybieramy miejsce bez przykos i głębinek, nasłonecznione i z łagodnie opadającym brzegiem - najlepsza piaszczysta plaża. Przy przygotowywaniu posiłków przestrzegajmy zasad higieny. Nie kupujmy i nie spożywajmy produktów o podejrzanym pochodzeniu: nieświeże mięso, uszkodzone konserwy, produkty przeterminowane. Nie pijmy wody nieprzegotowanej i brudnej, chociaż w strumieniu wygląda ona na czystą, jednak często zawiera często wiele zanieczyszczeń i bakterii - dlatego najlepiej ją przegotować aby była zdatna do spożycia. Obozowisko rozkładajmy z głową starając się nie ustawiać namiotów pod drzewami, które w czasie burzy mogą nam zagrażać. Ogniska rozpalajmy w miejscu nie zagrażającym powstaniem pożaru z dala od zwartego drzewostanów, stogów siana i własnych namiotów. Nigdy na torfowisku!. Pamiętajmy także o podstawowych sygnałach wzywania pomocy: szybkim powtarzanym podnoszeniu przedramion uniesionych nad głowę, powolne podnoszenie i opuszczanie obu ramion wyprostowanych w bok, powolne podnoszenie i opuszczanie wiosła trzymanego oburącz nad głową, sygnał dawany czerwonym lub pomarańczowym materiałem: kamizelka ratunkowa, kurtka. Wzywamy pomoc także głosem, gwizdkiem, lusterkiem, przy wykorzystaniu SOS a w nocy zataczając koła latarką trzymaną w ręku. Każda osoba wsiadająca do kajaka może liczyć się z możliwością wywrotki, należy wtedy jak najszybciej udzielić pomocy osobie tonącej. W takiej sytuacji należy podpłynąć dziobem kajaka do ratowanego. Umożliwi to wydostanie się poszkodowanego z wody zabezpieczając jednocześnie kajakarza przed bezpośrednim kontaktem z tonącym. Odholować do najbliższego brzegu. W wypadku gdy nam zdarzy się wywrotka należy pomóc osobie współtonącej, przytrzymywać się kajaka i próbować dopłynąć do najbliższego brzegu. Pamiętajmy także o pogłębianiu wiedzy z zakresu udzielania pierwszej pomocy ale nie tylko teoretycznej gdyż słowa "15 uciśnięć i trzy wdmuchnięcia" nie zastąpią praktycznych umiejętności. Autor: Sławomir Gac instruktor kajakarstwa - wykorzystane informacje pochodzą z serwisu informacyjnego www.serpelice.pl http://scorpiones.fm.interia.pl